De AI Act (in het Nederlands de AI-verordening) is de Europese wet die regels stelt aan het maken en gebruiken van AI. Voor de meeste marketeers komt het neer op drie dingen: zorg dat je team weet hoe het verantwoord met AI werkt, wees open over chatbots en deepfakes, en gebruik AI niet om mensen te manipuleren. In dit artikel lees je wat er al geldt, wat er nog komt en wat je als mkb’er concreet regelt.
Door Sebastiaan Knijn, SEO specialist bij GetForward.
Let op: dit artikel is een praktische uitleg, geen juridisch advies. De regels worden nog verder uitgewerkt met richtsnoeren en gedragscodes. Twijfel je over jouw situatie, vraag dan een jurist.
Wat is de AI Act?
De AI Act is Verordening (EU) 2024/1689. De wet geldt in de hele EU en werkt met risiconiveaus: hoe groter het risico van een AI-toepassing voor mensen, hoe strenger de regels.
| Risiconiveau | Voorbeelden | Wat geldt er |
|---|---|---|
| Onaanvaardbaar risico | Manipulatie die schade veroorzaakt, social scoring | Verboden |
| Hoog risico | AI voor sollicitantenselectie, kredietbeoordeling, onderwijs | Strenge eisen (later van kracht) |
| Transparantierisico | Chatbots, AI-gegenereerde beelden, deepfakes | Melden dat het AI is |
| Minimaal risico | Spamfilters, AI voor tekstsuggesties | Geen extra eisen |
De meeste marketingtoepassingen, zoals teksten schrijven met ChatGPT of beelden maken met een AI-tool, vallen in de laatste twee categorieën.
In de wet heet het bedrijf dat een AI-systeem ontwikkelt de aanbieder (zoals OpenAI of Google). Een bedrijf dat AI in zijn eigen werk gebruikt, heet de gebruiksverantwoordelijke. Als marketeer of mkb’er ben je bijna altijd dat laatste.
De tijdlijn: wat geldt wanneer?
De AI Act gaat in stappen gelden. In 2026 is de tijdlijn aangepast met de zogenaamde Digital Omnibus (Verordening (EU) 2026/1744), die op 27 juli 2026 in werking trad. Volgens de Europese Commissie ziet de tijdlijn er nu zo uit:
| Datum | Wat gaat gelden |
|---|---|
| 1 augustus 2024 | De AI Act treedt in werking |
| 2 februari 2025 | Verboden AI-praktijken en de plicht tot AI-geletterdheid |
| 2 augustus 2025 | Regels voor aanbieders van AI-modellen voor algemene doeleinden (zoals de modellen achter ChatGPT en Gemini) |
| 2 augustus 2026 | Het grootste deel van de wet, waaronder de transparantieregels |
| 2 december 2026 | Uiterste datum voor aanbieders van generatieve AI die al vóór augustus 2026 op de markt was om AI-content machineleesbaar te markeren, en een nieuw verbod op AI-apps die zonder toestemming seksuele beelden maken |
| 2 december 2027 | Eisen voor hoog-risico-AI in onder meer werving, onderwijs en kredietverlening (uitgesteld) |
| 2 augustus 2028 | Eisen voor hoog-risico-AI in producten zoals medische hulpmiddelen en machines (uitgesteld) |
AI-geletterdheid: geldt al sinds februari 2025
Sinds 2 februari 2025 moeten bedrijven die AI gebruiken zorgen dat hun medewerkers er verantwoord mee kunnen werken. Met de Digital Omnibus is de formulering verzacht: je moet maatregelen nemen om de AI-geletterdheid van je mensen te ondersteunen, maar je hoeft geen bepaald niveau per persoon te garanderen. De Europese Commissie en de lidstaten moeten bedrijven, en vooral het mkb, daarbij helpen.
Wat betekent dat in de praktijk voor een marketingteam?
- Breng in kaart welke AI-tools je gebruikt. ChatGPT, Gemini, AI in Canva, AI-functies in Google Ads of je e-mailtool.
- Spreek af waarvoor je ze wel en niet gebruikt. Bijvoorbeeld: geen klantgegevens in een gratis chatbot plakken, en AI-teksten altijd laten controleren voor publicatie.
- Leg uit wat AI wel en niet kan. Medewerkers moeten weten dat AI fouten maakt, feiten kan verzinnen en vooroordelen kan overnemen.
- Leg het vast. Een korte interne richtlijn en een overzicht van wie welke uitleg kreeg, laten zien dat je er werk van maakt.
Voor een klein bedrijf hoeft dit geen cursusprogramma te zijn. Een uur samen doornemen hoe je AI gebruikt, plus een A4 met afspraken, is een redelijk begin.
Transparantie: wanneer moet je melden dat iets AI is?
De transparantieregels in artikel 50 van de AI Act gelden sinds 2 augustus 2026. Voor marketeers zijn deze punten het belangrijkst:
| Situatie | Wat de AI Act vraagt | Wie is verantwoordelijk |
|---|---|---|
| Een chatbot op je website | Mensen moeten weten dat ze met AI praten, tenzij dat overduidelijk is | Vooral de aanbieder van de chatbot, maar jij bepaalt hoe hij op je site staat |
| AI-gegenereerde beelden, video of audio | De tool moet de output machineleesbaar markeren (zoals een digitaal watermerk) | De aanbieder van de tool |
| Een deepfake: realistisch beeld of geluid van echte mensen, plaatsen of gebeurtenissen | Je moet melden dat het kunstmatig gemaakt of bewerkt is | Jij, als je het publiceert |
| AI-tekst die het publiek informeert over zaken van algemeen belang | Melden dat het AI is, tenzij een mens de tekst inhoudelijk heeft gecontroleerd en er redactionele verantwoordelijkheid is | Jij, als je het publiceert |
Een paar praktische gevolgen:
- Chatbots: laat je chatbot zich in de eerste regel voorstellen als digitale assistent. In chatbot op je website lees je hoe je dat opzet.
- AI-beelden in advertenties: een AI-illustratie van een fictieve woonkamer is iets anders dan een realistische nep-video van een bestaande persoon. Bij het tweede moet je het melden. Lees meer over AI-afbeeldingen maken.
- Blogs en social posts: gewone marketingteksten die je met AI schrijft en zelf redigeert, vallen meestal niet onder de meldplicht. Controleer ze wel altijd op feiten, zoals we uitleggen in AI inzetten voor content.
Los van de AI Act hebben platforms hun eigen regels. Meta, TikTok en YouTube vragen bijvoorbeeld om realistische AI-content te labelen. Die regels kunnen strenger zijn dan de wet.
Verboden praktijken die marketing raken
Sinds februari 2025 zijn onder meer deze toepassingen verboden:
- AI die met manipulatieve of misleidende technieken het gedrag van mensen wezenlijk verstoort, waardoor ze beslissingen nemen die hen aanzienlijke schade berokkenen.
- AI die kwetsbaarheden uitbuit door leeftijd, een beperking of iemands sociale of economische situatie.
- Social scoring: mensen beoordelen op hun gedrag of persoonlijkheid met nadelige gevolgen in een andere context.
- Emotieherkenning op de werkvloer en in het onderwijs, op enkele uitzonderingen na.
Gewone personalisatie, zoals productaanbevelingen of remarketing, is niet verboden. Het wordt pas een probleem als je bewust inspeelt op de kwetsbaarheid van mensen, bijvoorbeeld door AI te gebruiken om schuldenaars agressief leningen aan te bieden.
En de AVG?
De AI Act vervangt de AVG niet. Gebruik je AI met persoonsgegevens, bijvoorbeeld klantgegevens in een AI-tool of AI die profielen maakt voor advertenties, dan gelden de privacyregels gewoon. Zie de AVG-checklist voor je website. In Nederland is de Autoriteit Persoonsgegevens de coördinerende toezichthouder voor algoritmes en AI. Hoe het toezicht precies wordt verdeeld, regelt Nederland in een aparte uitvoeringswet.
Checklist voor je marketingteam
- Maak een lijst van alle AI-tools die je gebruikt.
- Schrijf een korte AI-richtlijn en bespreek die met iedereen die ermee werkt.
- Laat je chatbot zich bekendmaken als AI.
- Spreek af wanneer je AI-beeld of -video labelt, en houd je aan de regels van de platforms.
- Laat elke AI-tekst controleren door een mens voordat je hem publiceert.
- Plak geen persoonsgegevens in tools waarvan je niet weet wat ze ermee doen.
- Houd de richtsnoeren van de Europese Commissie en de Autoriteit Persoonsgegevens in de gaten.
Veelgestelde vragen
Wat is de AI Act?
De AI Act, of AI-verordening, is de Europese wet die regels stelt aan het ontwikkelen en gebruiken van AI. Hoe groter het risico van een toepassing, hoe strenger de regels.
Moet ik melden dat mijn blog met AI is geschreven?
Voor gewone marketingteksten die een mens heeft gecontroleerd en waarvoor jij verantwoordelijk bent, is dat volgens de AI Act meestal niet nodig. Een meldplicht geldt wel voor deepfakes en voor ongecontroleerde AI-teksten die het publiek informeren over zaken van algemeen belang.
Wat is AI-geletterdheid?
Dat je medewerkers genoeg weten van AI om er verantwoord mee te werken: wat het kan, waar het fouten maakt en welke risico’s er zijn. Bedrijven die AI gebruiken, moeten dat sinds februari 2025 ondersteunen.
Geldt de AI Act ook voor kleine bedrijven?
Ja, de wet geldt voor elk bedrijf dat AI ontwikkelt of gebruikt. Voor het mkb zijn er wel verlichtingen, zoals eenvoudigere documentatie-eisen en lagere maximumboetes.
Wie houdt in Nederland toezicht op de AI Act?
De Autoriteit Persoonsgegevens is de coördinerende toezichthouder voor algoritmes en AI. De precieze verdeling van het toezicht wordt geregeld in een Nederlandse uitvoeringswet.
AI inzetten in je marketing, maar wel verantwoord?
We gebruiken AI waar het je marketing sneller en beter maakt, met menselijke controle en duidelijke afspraken.
Plan een kennismaking → · Online marketing uitbesteden