Geanonimiseerd betekent dat gegevens zo zijn bewerkt dat niemand meer kan achterhalen over wie ze gaan, ook niet door ze te combineren met andere informatie. Echt geanonimiseerde gegevens vallen buiten de AVG. Maar veel gegevens die “anoniem” worden genoemd, zijn dat niet: ze zijn gepseudonimiseerd en blijven dan persoonsgegevens.
Door Ronald van den Berg, oprichter bij GetForward.
Wat betekent geanonimiseerd?
Bij anonimiseren haal je de band tussen gegevens en een persoon blijvend weg. Dat gaat verder dan een naam weghalen. Ook een combinatie van postcode, geboortedatum en beroep kan iemand herkenbaar maken.
Gegevens zijn pas echt anoniem als het verband met een persoon niet meer te herstellen is, met de middelen die daar redelijkerwijs voor ingezet kunnen worden. Dat is de toets die de AVG in overweging 26 hanteert. In de praktijk is dat lastiger dan het klinkt.
Voorbeelden van gegevens die meestal wel anoniem zijn:
- “In oktober kwamen 1.240 bezoekers op de pagina Tarieven”, zonder onderliggende data per bezoeker.
- “Ruim de helft van de respondenten wil liever bellen dan mailen”, bij een grote groep zonder open antwoorden.
Anonimiseren vs pseudonimiseren
| Geanonimiseerd | Gepseudonimiseerd | |
|---|---|---|
| Wat gebeurt er? | De band met de persoon is blijvend weg | Herkenbare gegevens zijn vervangen door een code, nummer of hash |
| Terug te herleiden? | Nee | Ja, met de sleutel of extra informatie |
| Valt onder de AVG? | Nee | Ja, het blijven persoonsgegevens |
| Voorbeeld | Totaal aantal aanvragen per maand | Klantnummer 4817 in plaats van een naam |
Pseudonimiseren staat in artikel 4 van de AVG en is een goede beveiligingsmaatregel: wie de data in handen krijgt, ziet geen namen. Maar wie de sleutel heeft, kan de persoon weer vinden. Daarom gelden de AVG-regels gewoon.
Een nuance: het Europese Hof van Justitie oordeelde in september 2025 (zaak EDPS tegen SRB) dat gepseudonimiseerde gegevens voor een ontvanger die de personen redelijkerwijs niet kan herkennen, onder voorwaarden geen persoonsgegevens hoeven te zijn. Voor de partij die de sleutel heeft, blijven ze dat wel. Hoe dit in de praktijk uitpakt, is nog niet uitgekristalliseerd. Ga er bij twijfel dus van uit dat de AVG van toepassing is.
Waar kom je “geanonimiseerd” tegen in marketing?
| Situatie | Is het anoniem? |
|---|---|
| E-mailadressen gehasht naar Google of Meta sturen, zoals bij verbeterde conversies | Nee. Een hash is pseudonimiseren: wie hetzelfde adres hasht, krijgt dezelfde code |
| IP-adressen in Google Analytics | Volgens Google slaat GA4 geen IP-adressen op, maar GA4 gebruikt wel cookies en apparaat-ID’s, dus de data is niet anoniem |
| Een klantenlijst met namen vervangen door klantnummers | Nee, zolang jij de koppeltabel hebt |
| Totalen en gemiddelden in een rapport of dashboard | Meestal wel, mits de groepen groot genoeg zijn |
| Een enquête met open antwoorden en functietitels | Vaak niet: in een klein bedrijf is “hoofd financiën” één persoon |
Dat GA4 geen IP-adressen bewaart, betekent dus niet dat je meetdata anoniem is. Wil je analytics zonder persoonsgegevens, bekijk dan de opties in Google Analytics alternatief. Voor de rest van je website helpt de AVG website checklist.
Zo maak je gegevens anoniemer
- Verzamel minder. Wat je niet verzamelt, hoef je niet te anonimiseren. Vraag in een formulier alleen wat je echt nodig hebt.
- Werk met totalen. Rapporteer aantallen en percentages in plaats van rijen per persoon.
- Maak groepen groot genoeg. Een uitsplitsing naar “vrouwen, 50+, uit Lelystad, klant sinds 2019” kan bij een kleine klantenbasis één persoon zijn.
- Generaliseer. Gebruik een leeftijdscategorie in plaats van een geboortedatum, een regio in plaats van een postcode.
- Verwijder vrije tekst of lees die na op namen en herkenbare details.
- Gooi de sleutel weg als je niet meer terug hoeft naar de persoon. Zolang je de koppeltabel bewaart, is het pseudonimisering.
Voorbeeld: klanttevredenheid delen met je bureau
Stel: een installatiebedrijf in Deventer wil de resultaten van een klanttevredenheidsonderzoek delen met zijn marketingbureau. De ruwe export bevat namen, e-mailadressen, adressen en open antwoorden. Het bedrijf haalt de naam en het e-mailadres weg en vervangt ze door een volgnummer. Dat is gepseudonimiseerd: met het adres en de open antwoorden zijn klanten nog te herkennen.
Een betere aanpak: het bedrijf deelt alleen scores per dienst en per regio, plus de open antwoorden zonder namen, adressen of details die naar één klant wijzen. Het bureau heeft genoeg om advertentieteksten en landingspagina’s op te baseren, en er gaan geen persoonsgegevens de deur uit.
Wanneer schakel je hulp in?
Gaat het om gevoelige gegevens, grote databestanden of het delen van data met andere partijen, vraag dan advies aan een privacyjurist of je functionaris gegevensbescherming. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft ook uitleg over anonimiseren en pseudonimiseren. Dit artikel helpt je het begrip te snappen, maar is geen juridisch advies.
Veelgestelde vragen
Wat betekent geanonimiseerd?
Dat gegevens zo zijn bewerkt dat ze niet meer terug te leiden zijn naar een persoon, ook niet door ze te combineren met andere informatie. Pas dan vallen ze buiten de AVG.
Wat is het verschil tussen anonimiseren en pseudonimiseren?
Bij anonimiseren is de band met de persoon blijvend weg. Bij pseudonimiseren vervang je herkenbare gegevens door een code, maar kun je met een sleutel of extra informatie de persoon weer vinden, en blijft de AVG gelden.
Is een gehasht e-mailadres anoniem?
Nee. Een hash is een vorm van pseudonimiseren, omdat iedereen die hetzelfde e-mailadres hasht dezelfde uitkomst krijgt. Daarom heb je voor het delen van gehashte adressen met advertentieplatforms nog steeds een grondslag nodig.
Vallen geanonimiseerde gegevens onder de AVG?
Nee, echt anonieme gegevens zijn geen persoonsgegevens. Maar de lat ligt hoog: kan iemand met redelijke middelen de persoon alsnog achterhalen, dan zijn het wel persoonsgegevens.
Is Google Analytics anoniem?
Niet helemaal. Volgens Google slaat GA4 geen IP-adressen op, maar het werkt met cookies en apparaat-ID’s waarmee bezoekers te volgen zijn, en daarom gelden de privacyregels nog steeds.
Marketing die werkt, met respect voor privacy?
We helpen je meten en adverteren met first-party data, zonder meer gegevens te verzamelen dan nodig is.
Plan een kennismaking → · Online marketing strategie