Neuromarketing: wat is het en wat kun je ermee?

Neuromarketing is marketingonderzoek dat meet hoe het brein en het lichaam reageren op merken, advertenties en producten, in plaats van alleen te vragen wat mensen ervan vinden. Onderzoekers gebruiken daarvoor onder meer hersenscans, eye-tracking en metingen van hartslag of zweet. Voor kleine bedrijven is het onderzoek zelf meestal te duur, maar de inzichten kun je wel gebruiken.

Door Ronald van den Berg, oprichter bij GetForward.

Waar komt neuromarketing vandaan?

De term wordt toegeschreven aan Ale Smidts, hoogleraar aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij gebruikte hem in 2002 in zijn oratie Kijken in het brein. Het idee erachter: mensen kunnen niet altijd goed uitleggen waarom ze iets kiezen. Wat ze in een enquête zeggen, is niet altijd wat ze doen. Door reacties direct te meten, hoop je dat verschil te overbruggen.

Een bekend onderzoek is dat van McClure en collega’s uit 2004. Proefpersonen proefden Coca-Cola en Pepsi. Blind maakte het weinig uit welke ze lekkerder vonden. Wisten ze welk merk ze dronken, dan kozen meer mensen voor Coca-Cola, en hun hersenen reageerden anders. Het merk veranderde dus de beleving van dezelfde smaak.

Welke meetmethoden gebruikt neuromarketing?

MethodeWat meet het?Kosten en gebruik
fMRIDoorbloeding van hersengebiedenErg duur, vooral wetenschappelijk onderzoek
EEGElektrische activiteit van de hersenen, zoals aandacht en emotieDuur, gebruikt door gespecialiseerde bureaus
Eye-trackingWaar mensen naar kijken en hoe langBetaalbaarder, ook voor verpakking en websites
Huidgeleiding (GSR)Zweet als teken van opwinding of spanningVaak in combinatie met andere methoden
GezichtsanalyseKleine bewegingen in het gezicht bij emotiesVia webcam, bijvoorbeeld bij het testen van video’s
ReactietijdtestsHoe snel mensen een merk aan een eigenschap koppelenOnline uit te voeren, relatief goedkoop

Wat kan neuromarketing wel en niet?

Wel:

  • Laten zien waar de aandacht naartoe gaat in een advertentie, verpakking of webpagina.
  • Twee varianten vergelijken op emotionele reactie, voordat je er veel geld in steekt.
  • Inzicht geven in onbewuste associaties met je merk.

Niet:

  • Een “koopknop” in het brein vinden. Die bestaat niet.
  • Met zekerheid voorspellen wat iemand gaat kopen. Een reactie in het brein is nog geen aankoop.
  • Werken met een paar proefpersonen en dat als waarheid presenteren. Veel neuromarketingonderzoek is klein en lastig te herhalen.

Wees ook voorzichtig met cijfers die vaak rondgaan, zoals “95% van onze beslissingen is onbewust”. Zulke getallen worden veel geciteerd, maar zijn niet goed onderbouwd. Dat er veel onbewust gebeurt, klopt wel. Hoeveel precies, weet niemand.

Wat kun je er als mkb’er mee?

Je hebt geen hersenscanner nodig om de inzichten te gebruiken. De vertaling naar de praktijk:

  1. Maak het makkelijk. Het brein kiest graag de weg van de minste moeite. Een kort formulier, een duidelijke knop en weinig keuzes werken vaak beter dan veel opties.
  2. Stuur de blik. Mensen kijken naar gezichten en volgen de kijkrichting. Een foto van iemand die naar je knop of kop kijkt, trekt aandacht in die richting.
  3. Gebruik emotie en verhaal. Een verhaal wordt beter onthouden dan een lijst met kenmerken. Zie ook storytelling in marketing.
  4. Wees consistent. Herkenbare kleuren, logo en toon maken je merk sneller vertrouwd. Dat zag je ook bij het Coca-Cola-onderzoek: bekendheid verandert de beleving.
  5. Gebruik sociale bewijskracht. Reviews en klantlogo’s verlagen twijfel. De principes van Cialdini geven hier houvast, ook over waar de grens ligt.
  6. Meet echt gedrag. Met heatmaps en sessie-opnames in Hotjar zie je waar bezoekers kijken en klikken. Met A/B-testen test je of een verandering echt meer oplevert.

Stel: een webshop in koffiebonen heeft een productpagina met tien smaakopties naast elkaar. Bezoekers twijfelen en haken af. De webshop maakt drie keuzes groot (“mild”, “vol”, “intens”), zet de rest eronder in een uitklapmenu en voegt bij elke keuze één review toe. Met een A/B-test meet de webshop of dat meer bestellingen oplevert. Dat is neuromarketing in de praktijk: inzichten over hoe mensen kiezen, getoetst met echt gedrag.

Is neuromarketing ethisch?

Het meten van reacties is niet het probleem. Het wordt een probleem als je de inzichten gebruikt om mensen iets te laten doen wat niet in hun belang is, zoals nepschaarste of verborgen kosten. Zulke trucs vallen vaak onder de regels tegen oneerlijke handelspraktijken, en de Europese Digital Services Act verbiedt online platforms misleidende ontwerpen (dark patterns). Gebruik de kennis om het je klant makkelijker te maken, niet om hem te misleiden.

Veelgestelde vragen

Wat is neuromarketing?

Neuromarketing is marketingonderzoek dat met methoden als hersenscans, eye-tracking en lichaamsmetingen meet hoe mensen onbewust reageren op merken, advertenties en producten.

Wie heeft de term neuromarketing bedacht?

De term wordt toegeschreven aan Ale Smidts van de Erasmus Universiteit Rotterdam, die hem in 2002 gebruikte in zijn oratie over de mogelijkheden van hersenonderzoek voor marketing.

Wat is een voorbeeld van neuromarketing?

Een bekend voorbeeld is het onderzoek uit 2004 waarin mensen Coca-Cola en Pepsi proefden. Wisten ze welk merk ze dronken, dan veranderden hun voorkeur en hun hersenreactie.

Is neuromarketing betaalbaar voor een klein bedrijf?

Hersenonderzoek zelf meestal niet. Eye-tracking, reactietijdtests en online gedragsmetingen zijn wel bereikbaar, en de algemene inzichten kun je gratis toepassen en testen.

Is neuromarketing manipulatie?

Niet vanzelf. Het meet reacties. Het wordt manipulatie als je de inzichten gebruikt om mensen te misleiden of onder druk te zetten.

Inzichten over je klant omzetten in resultaat?
We vertalen wat je over je klant weet naar een strategie, en testen wat echt werkt.
Plan een kennismaking → · Online marketing strategie

SEO scan

SEO scan

SEO scan