Mobile first: wat betekent het en waarom ontwerp je zo?

Mobile first betekent dat je een website eerst ontwerpt en bouwt voor het kleinste scherm, de telefoon, en hem daarna uitbreidt voor tablet en computer. Het begrip heeft twee betekenissen: een ontwerpprincipe voor webdesigners en een manier van indexeren van Google (mobile-first indexing). Ze hangen samen, maar zijn niet hetzelfde.

Door Ronald van den Berg, oprichter van GetForward.

Mobile first als ontwerpprincipe

Lange tijd ontwierpen bureaus een website voor een groot scherm en maakten ze daarna een “mobiele versie” door dingen weg te laten of onder elkaar te zetten. Mobile first draait dat om. De ontwerper Luke Wroblewski maakte het idee populair, onder meer met zijn boek Mobile First uit 2011.

Het idee erachter: op een telefoon is weinig ruimte. Dat dwingt je om te kiezen wat echt belangrijk is. Wat op de telefoon het belangrijkst is, is dat meestal ook op de computer. Begin je bij de computer, dan vul je de ruimte makkelijk met dingen die niemand mist.

Mobile first vs. responsive vs. desktop first

Deze begrippen worden vaak door elkaar gehaald.

BegripWat het isWaar gaat het over?
Responsive designEén site die zich aanpast aan elk schermformaatDe techniek
Mobile firstEerst voor de telefoon ontwerpen, dan uitbreidenDe volgorde en de manier van denken
Desktop firstEerst voor de computer ontwerpen, dan inkrimpenDe oude volgorde
Aparte mobiele siteEen tweede site, vaak op m.jouwsite.nlEen verouderde aanpak

Een site kan dus responsive zijn en toch desktop first ontworpen. Dat zie je aan telefoonpagina’s met een eindeloze lap tekst, een menu met twintig items en een belknop helemaal onderaan. Wat responsive precies is en hoe je test of je site goed werkt op mobiel, lees je in responsive website.

Zo ontwerp je mobile first

  1. Begin bij het doel van de bezoeker. Wat wil iemand op zijn telefoon het vaakst? Bij een kapper is dat een afspraak maken, bij een restaurant de menukaart en reserveren, bij een loodgieter bellen.
  2. Zet de inhoud op volgorde. Maak een lijst van alle onderdelen van een pagina en nummer ze van belangrijk naar minder belangrijk. Op de telefoon staan ze in die volgorde onder elkaar.
  3. Ontwerp voor de duim. Knoppen groot genoeg, de belangrijkste actie binnen bereik, geen links die te dicht op elkaar staan.
  4. Schrijf korter. Korte alinea’s, duidelijke tussenkoppen en meteen het antwoord. Dat leest op elk scherm prettiger.
  5. Breid daarna uit. Op een groter scherm kun je kolommen naast elkaar zetten, grotere beelden tonen of een zijbalk toevoegen. Je voegt toe in plaats van te schrappen.
  6. Test op een echte telefoon. Niet alleen in de browser van je computer, maar op een gemiddelde telefoon via 4G.

Meer over de ontwerpkant lees je in UX vs UI en gebruiksvriendelijke website.

Mobile first in de code

Ook in de techniek betekent mobile first: de basis is de telefoon. De standaardopmaak in de CSS is voor kleine schermen. Voor grotere schermen voeg je regels toe met min-width.

/* Basis: telefoon */
.diensten { display: block; }

/* Vanaf tablet: twee kolommen */
@media (min-width: 768px) {
  .diensten { display: grid; grid-template-columns: 1fr 1fr; }
}

/* Vanaf computer: drie kolommen */
@media (min-width: 1200px) {
  .diensten { grid-template-columns: 1fr 1fr 1fr; }
}

Bij desktop first is het andersom: je begint met de brede opmaak en overschrijft die met max-width voor kleinere schermen. Het voordeel van mobile first is dat telefoons alleen de eenvoudige basis hoeven te verwerken. Dat helpt bij snelheid, en snelheid op mobiel telt mee in de Core Web Vitals.

Wat is mobile-first indexing?

Dit is het Google-begrip. Google gebruikt de mobiele versie van je website om je pagina’s te indexeren en te ranken. Google crawlt daarvoor met de smartphone-versie van Googlebot.

De tijdlijn in het kort:

WanneerWat
2016Google kondigt aan te gaan experimenteren met mobile-first indexing
2018 tot 2023Sites worden in groepen overgezet
5 juli 2024Laatste stap: ook de overgebleven sites worden met de mobiele Googlebot gecrawld

Volgens Google worden sites waarvan de inhoud op een mobiel apparaat helemaal niet toegankelijk is, sindsdien niet meer geïndexeerd. Een site die wel laadt op een telefoon maar niet mooi is, wordt nog steeds geïndexeerd. Hij heeft alleen een slechtere gebruikerservaring.

Het belangrijkste gevolg: alleen wat op de mobiele versie staat, telt voor Google. Verberg je op mobiel een stuk tekst, een tabel of reviews, dan bestaan die voor Google eigenlijk niet. Klapmenu’s en tabbladen zijn prima, zolang de inhoud in de pagina zelf staat.

Mobile-first indexing betekent niet dat je mobile first móet ontwerpen. Een goed gebouwde responsive site die desktop first is ontworpen, kan prima scoren. Maar een site die vanaf de telefoon is bedacht, heeft er van nature minder last van. Wat je concreet controleert, staat in onze checklist voor een SEO-vriendelijke mobiele website.

Wanneer is mobile first minder logisch?

Mobile first is de standaard, maar niet heilig. Kijk naar je eigen cijfers in Google Analytics:

  • Zakelijke software of portalen die vooral achter een bureau worden gebruikt, zoals een klantportaal met grote tabellen.
  • B2B-sites met lange offertetrajecten, waar inkopers op kantoor vergelijken. Ook dan oriënteren mensen zich vaak eerst op de telefoon, dus de mobiele basis moet goed zijn.

Ook dan geldt: de mobiele versie moet volledig werken, omdat Google hem gebruikt.

Voorbeeld

Stel: een fysiotherapiepraktijk in Apeldoorn laat een nieuwe site maken. In de oude site stond op de homepage eerst een slider met drie foto’s, dan een welkomsttekst, dan de behandelingen en helemaal onderaan “Afspraak maken”. Bij het mobile-first ontwerp maakt de praktijk eerst de volgorde: afspraak maken en bellen, klachten waarvoor je kunt komen, vergoeding door de zorgverzekeraar, het team. Op de telefoon staat die volgorde onder elkaar, met een vaste belknop onderaan het scherm. Op de computer staan de klachten in drie kolommen en het team ernaast. De slider is verdwenen. Niemand mist hem.

Veelgestelde vragen

Wat betekent mobile first?

Mobile first betekent dat je een website eerst ontwerpt voor de telefoon en hem daarna uitbreidt voor grotere schermen. Daarnaast gebruikt Google de term mobile-first indexing voor het indexeren op basis van de mobiele versie van je site.

Wat is het verschil tussen mobile first en responsive?

Responsive is de techniek waarmee één site zich aanpast aan elk scherm. Mobile first is de volgorde waarin je ontwerpt: eerst de telefoon, dan de computer. Een goede moderne site is meestal allebei.

Wat is mobile-first indexing?

Google gebruikt de mobiele versie van je pagina’s om ze te indexeren en te ranken. Sinds 5 juli 2024 geldt dat voor alle sites, en inhoud die alleen op de desktopversie staat, telt niet mee.

Moet mijn website mobile first zijn?

Hij moet in elk geval volledig werken op een telefoon, omdat Google de mobiele versie gebruikt. Bij een nieuwe site is mobile first ontwerpen de verstandigste aanpak, omdat bij de meeste mkb-sites een groot deel van de bezoekers via de telefoon komt. Kijk in je eigen cijfers hoe dat bij jou zit.

Is een aparte mobiele website nog nodig?

Nee. Google raadt responsive design aan omdat het het makkelijkst te onderhouden is. Een aparte m-site geeft meer kans op verschillen tussen versies en dubbel onderhoud.

Een nieuwe site die vanaf de telefoon is bedacht?
We ontwerpen en bouwen websites mobile first, met de belangrijkste actie altijd binnen duimbereik.
Plan een kennismaking → · Webdesign

SEO scan

SEO scan

SEO scan