De BCG-matrix is een model waarmee je je producten of diensten indeelt op twee assen: hoe hard de markt groeit en hoe groot jouw aandeel in die markt is. Zo krijg je vier groepen (sterren, melkkoeien, vraagtekens en honden) en zie je snel waar je geld en aandacht in moet steken, en waar niet meer. In dit artikel lees je hoe je de matrix invult en wat hij een mkb-bedrijf wel en niet vertelt.
Door Ronald van den Berg, oprichter bij GetForward.
Wat is de BCG-matrix?
Het model is rond 1970 ontwikkeld door Bruce Henderson van de Boston Consulting Group, vandaar de naam. Grote bedrijven met veel productlijnen gebruikten hem om te bepalen welke onderdelen geld opleveren en welke geld kosten. Daarom heet het ook wel een portfolioanalyse.
De twee assen:
- Marktgroei (verticaal): groeit de markt voor dit product hard of nauwelijks?
- Relatief marktaandeel (horizontaal): hoe groot is jouw aandeel vergeleken met de grootste concurrent?
De vier kwadranten van de BCG-matrix
| Kwadrant | Marktgroei | Marktaandeel | Wat het betekent | Wat je doet |
|---|---|---|---|---|
| Ster (star) | Hoog | Hoog | Groeit en je bent sterk, maar het kost nog veel investering | Investeren om je positie te houden |
| Melkkoe (cash cow) | Laag | Hoog | Stabiele omzet, weinig investering nodig | Rendement oogsten, efficiënt houden |
| Vraagteken (question mark) | Hoog | Laag | Kansrijke markt, maar je bent (nog) klein | Kiezen: flink investeren of stoppen |
| Hond (dog) | Laag | Laag | Weinig groei, zwakke positie | Afbouwen, of alleen houden als het iets anders ondersteunt |
Het idee erachter: de melkkoeien betalen de investeringen in sterren en de beste vraagtekens. Vraagtekens die het halen, worden sterren. Sterren worden later melkkoeien, als de markt rustiger wordt.
Zo vul je de BCG-matrix in: 5 stappen
- Maak een lijst van je producten of diensten. Groepeer ze zinvol. Een schildersbedrijf kan bijvoorbeeld binnenschilderwerk, buitenschilderwerk, onderhoudscontracten en behangen als aparte onderdelen nemen.
- Schat de marktgroei per onderdeel. Gebruik branchecijfers, cijfers van het CBS of je eigen waarneming: vragen meer klanten erom, zoeken meer mensen ernaar? De zoekvolumes in Google kunnen een aanwijzing geven. Zie ook marktonderzoek.
- Schat je marktaandeel. Precieze cijfers heb je als mkb’er zelden. Vergelijk jezelf met de grootste speler in je regio of niche: ben je groter, ongeveer even groot of veel kleiner? Een concurrentieanalyse helpt hierbij.
- Zet elk onderdeel in een kwadrant. Maak de bollen eventueel groter of kleiner naar omzet, dan zie je ook het gewicht.
- Bepaal per kwadrant een keuze. Waar investeer je in (marketingbudget, tijd, personeel), wat houd je stabiel en waar stop je mee?
Voorbeeld uit het mkb
Stel: een installatiebedrijf in Amersfoort heeft vier onderdelen.
- Warmtepompen: de vraag groeit en het bedrijf heeft er in de regio een goede naam mee. Dat is een ster. Hier gaat het marketingbudget naartoe, bijvoorbeeld in Google Ads en een sterke dienstpagina.
- Cv-ketelonderhoud: een volwassen markt met veel vaste klanten. Dat is een melkkoe. Die klanten houd je met goede service en onderhoudscontracten, met weinig extra marketing.
- Laadpalen: de markt groeit, maar het bedrijf doet er nog weinig mee. Dat is een vraagteken. De keuze is: investeren in kennis en zichtbaarheid, of het overlaten aan specialisten.
- Losse loodgietersklussen: weinig groei, veel concurrentie, lage marge. Dat is een hond. Het bedrijf neemt ze alleen nog aan bij bestaande klanten.
De matrix maakt hier één ding duidelijk: het grootste deel van de omzet komt uit onderhoud, maar de groei zit in warmtepompen. Daar hoort het marketingbudget dus heen.
Wat de BCG-matrix je niet vertelt
Het model is eenvoudig, en dat is ook de zwakte:
- Alleen twee factoren. Marge, klantwaarde en hoe goed een dienst bij je team past, zitten er niet in. Een “hond” met hoge marge kan prima zijn.
- Marktaandeel is voor kleine bedrijven lastig te meten. Je werkt met schattingen. Wees daar eerlijk over.
- Onderdelen hangen samen. Een kleine dienst kan klanten binnenhalen die later de melkkoe kopen. Schrap hem dan niet te snel. Kijk ook naar de customer lifetime value.
- Het zegt niet hoe je groeit. Daarvoor gebruik je de Ansoff-matrix, en voor sterktes en zwaktes de SWOT-analyse.
Gebruik de BCG-matrix dus als gespreksstarter voor je marketingplan, niet als rekenmodel dat de beslissing voor je neemt.
Veelgestelde vragen
Waar staat BCG voor?
BCG staat voor Boston Consulting Group, het adviesbureau dat het model rond 1970 ontwikkelde. Bruce Henderson, de oprichter, wordt als bedenker genoemd.
Wat is een melkkoe in de BCG-matrix?
Een melkkoe is een product of dienst met een groot marktaandeel in een markt die nauwelijks nog groeit. Het levert stabiel geld op met weinig investering, en dat geld kun je gebruiken voor groeiende onderdelen.
Is de BCG-matrix bruikbaar voor een klein bedrijf?
Ja, als je hem gebruikt om je aanbod te ordenen en keuzes te maken. Precieze marktcijfers heb je meestal niet, dus werk je met eerlijke schattingen en vul je het aan met marge en klantwaarde.
Wat is het verschil tussen de BCG-matrix en de Ansoff-matrix?
De BCG-matrix beoordeelt je bestaande aanbod op marktgroei en marktaandeel. De Ansoff-matrix helpt je kiezen hoe je verder groeit: met bestaande of nieuwe producten in bestaande of nieuwe markten.
Moet je een hond altijd schrappen?
Nee. Een hond kan winstgevend zijn, klanten binnenbrengen voor andere diensten of bij je vakmanschap horen. Schrap hem pas als hij tijd en geld kost zonder dat er iets tegenover staat.
Weten waar je marketingbudget het meest oplevert?
We kijken met je naar je aanbod, je markt en je cijfers, en maken een plan dat inzet op de diensten met de meeste groei.
Plan een kennismaking → · Online marketing strategie