Design thinking is een manier van problemen oplossen waarbij je begint bij de mensen voor wie je iets maakt, niet bij je eigen idee. Je verdiept je eerst in de klant, bepaalt dan het echte probleem, bedenkt veel oplossingen, maakt snel een eenvoudig prototype en test dat met echte mensen. Omdat je vroeg test, ontdek je goedkoop wat niet werkt, voordat je geld uitgeeft aan een nieuwe dienst, website of campagne.
Door Ronald van den Berg, oprichter bij GetForward.
Waar komt design thinking vandaan?
De werkwijze komt uit de ontwerpwereld: zo werken productontwerpers al tientallen jaren. Het ontwerpbureau IDEO en de d.school van Stanford University maakten het populair als methode die ook buiten design werkt, bijvoorbeeld voor diensten, processen en marketing. Het bekendste model met vijf fases komt van de d.school.
Je hoeft geen ontwerper te zijn. Het gaat om een houding: nieuwsgierig zijn naar de klant, niet te snel denken dat je het antwoord weet en durven testen.
De vijf fases van design thinking
| Fase | Vraag | Wat je doet |
|---|---|---|
| 1. Inleven (empathize) | Wie is de klant en wat speelt er? | Klanten interviewen, meekijken, reviews en klantvragen lezen |
| 2. Definiëren (define) | Wat is het echte probleem? | De inzichten samenvatten in één probleemstelling |
| 3. Ideeën bedenken (ideate) | Hoe kunnen we dit oplossen? | Zoveel mogelijk ideeën verzamelen, pas daarna kiezen |
| 4. Prototypen (prototype) | Hoe ziet de oplossing eruit? | Een schets, een nep-landingspagina of een rollenspel maken |
| 5. Testen (test) | Werkt het voor de klant? | Het prototype voorleggen en kijken wat mensen doen |
De fases zijn geen rechte lijn. Leert een test je iets nieuws over de klant, dan ga je terug naar fase 1 of 2. Dat heen en weer gaan hoort erbij.
Fase 1: inleven
Praat met vijf tot tien klanten of mensen uit je doelgroep. Vraag naar hun ervaringen, niet naar hun mening over jouw idee. “Vertel eens over de laatste keer dat je een loodgieter zocht” levert meer op dan “zou je een app gebruiken om een loodgieter te boeken?”. Een persona en een customer journey helpen je om wat je hoort te ordenen. Wil je breder onderzoek, lees dan over marktonderzoek.
Fase 2: definiëren
Vat het probleem samen vanuit de klant. Een handige vorm is: “[klant] wil [doel], maar [obstakel].” Bijvoorbeeld: “Eigenaren van een oudere woning willen weten of een warmtepomp bij hun huis past, maar durven geen offerte aan te vragen omdat ze bang zijn voor een verkooppraatje.”
Fase 3: ideeën bedenken
Spreek af dat er in deze fase geen kritiek is. Begin vaak met de vraag “Hoe zouden we…?” Bijvoorbeeld: “Hoe zouden we woningeigenaren zonder verkoopdruk laten ontdekken of een warmtepomp past?” Verzamel twintig ideeën en kies er daarna twee of drie.
Fase 4: prototypen
Een prototype is zo simpel mogelijk. Een papieren schets van een formulier, een eenvoudige landingspagina of een uitgeschreven belscript. Het doel is iets wat je aan klanten kunt laten zien, niet iets wat af is.
Fase 5: testen
Laat klanten het prototype gebruiken en kijk wat ze doen, niet alleen wat ze zeggen. Op een website kun je daarna met een A/B-test meten welke variant meer aanvragen oplevert.
Het Double Diamond-model
Een ander bekend model is de Double Diamond van het Britse Design Council. Het bestaat uit twee ruiten:
- Eerste ruit, het probleem: eerst breed onderzoeken (ontdekken), dan versmallen tot één duidelijk probleem (definiëren).
- Tweede ruit, de oplossing: eerst breed ideeën ontwikkelen, dan versmallen tot de oplossing die je oplevert.
Het idee is hetzelfde als de vijf fases: eerst verbreden, dan kiezen, en dat twee keer. De Double Diamond maakt vooral duidelijk dat je niet aan oplossingen begint voordat je het probleem scherp hebt.
Wanneer is design thinking zinvol?
Design thinking werkt goed als het probleem vaag is en je niet zeker weet wat de klant wil:
- een nieuwe dienst of een nieuw product bedenken;
- uitzoeken waarom bezoekers wel op je site komen maar geen offerte aanvragen;
- je aanbod of je USP aanscherpen;
- een klantproces verbeteren, zoals het intakegesprek of de opvolging van offertes.
Het is minder nodig als het probleem duidelijk is en de oplossing bekend. Gaat je contactformulier kapot, dan repareer je het gewoon.
Zo pas je het toe als klein bedrijf
Je hebt geen workshops van een week nodig. Een haalbare versie:
- Week 1: bel vijf klanten en vijf mensen die geen klant werden. Schrijf op wat je opvalt.
- Een middag: formuleer met je team het probleem en bedenk zoveel mogelijk oplossingen.
- Een paar dagen: maak van het beste idee een eenvoudig prototype.
- Week 2: leg het voor aan vijf nieuwe mensen en pas aan.
Stel: een fysiotherapiepraktijk in Leiden merkt dat veel nieuwe patiënten na de eerste afspraak niet terugkomen. In gesprekken blijkt dat mensen niet weten hoeveel behandelingen ze nodig hebben en wat de verzekering vergoedt. Het team bedenkt een eenvoudig behandelplan op papier dat na de eerste afspraak wordt meegegeven, met het aantal sessies en de vergoeding. Ze testen het een maand en vragen patiënten wat ze ervan vinden, voordat ze het in hun website en e-mails verwerken.
Valkuilen
- Te snel naar oplossingen. De meeste teams willen meteen ideeën bedenken. Neem de tijd voor fase 1 en 2.
- Alleen praten met fans. Juist mensen die afhaakten, vertellen je het meest.
- Een prototype dat te mooi is. Hoe meer tijd erin zit, hoe minder je bereid bent het weg te gooien.
- Niet testen. Zonder test is het een brainstorm, geen design thinking.
Veelgestelde vragen
Wat is design thinking in het kort?
Design thinking is een werkwijze om problemen op te lossen vanuit de klant. Je leeft je in, definieert het probleem, bedenkt ideeën, maakt een prototype en test dat met echte mensen.
Wat zijn de vijf fases van design thinking?
Inleven, definiëren, ideeën bedenken, prototypen en testen. Je doorloopt ze niet strikt op volgorde, maar gaat terug naar een eerdere fase als een test iets nieuws laat zien.
Wat is het verschil tussen design thinking en de Double Diamond?
Het zijn twee modellen voor hetzelfde idee. De Double Diamond deelt het proces op in twee ruiten, eerst voor het probleem en dan voor de oplossing, terwijl het vijf-fasenmodel de stappen afzonderlijk benoemt.
Is design thinking alleen voor ontwerpers?
Nee, iedereen kan het gebruiken, van ondernemers tot marketeers en klantenservice. Het draait om de klant begrijpen en ideeën snel testen, niet om tekenen of vormgeven.
Hoe lang duurt een design thinking-traject?
Dat kan variëren van een paar dagen tot enkele maanden. Voor een klein bedrijf is een korte ronde van twee weken met interviews, een prototype en een test vaak al genoeg om veel te leren.
Je marketing bouwen vanuit wat klanten echt willen?
We helpen je je klant scherp te krijgen en vertalen dat naar een strategie die je kunt testen en meten.
Plan een kennismaking → · Online marketingstrategie