Vijfkrachtenmodel van Porter met voorbeeld

Het vijfkrachtenmodel van Porter laat zien hoe aantrekkelijk een branche is, door vijf krachten te bekijken die bepalen hoeveel winst er te halen valt: de concurrentie tussen bestaande bedrijven, nieuwe toetreders, vervangende producten, de macht van leveranciers en de macht van klanten. Hoe sterker die krachten, hoe meer druk op je prijs en marge. Je gebruikt het model om te kiezen waar je je tegen wapent en waar je kansen liggen.

Door Ronald van den Berg, oprichter bij GetForward.

Waar komt het vijfkrachtenmodel van Porter vandaan?

Michael Porter, hoogleraar aan Harvard Business School, beschreef het model in 1979 in het artikel How Competitive Forces Shape Strategy in de Harvard Business Review. In 2008 publiceerde hij een herziene versie. Zijn punt: niet alleen je directe concurrent bepaalt je winst, maar de hele structuur van je markt.

De vijf krachten

KrachtDe vraag die je steltSterk als…
1. Concurrentie tussen bestaande aanbiedersHoe fel strijden de huidige spelers om dezelfde klant?Er veel vergelijkbare aanbieders zijn en klanten vooral op prijs kiezen
2. Dreiging van nieuwe toetredersHoe makkelijk kan een nieuwe partij de markt op?Je weinig geld, kennis of vergunningen nodig hebt om te beginnen
3. Dreiging van substitutenKan de klant zijn probleem ook op een heel andere manier oplossen?Er goedkope of handige alternatieven zijn buiten je branche
4. Onderhandelingsmacht van leveranciersKunnen je leveranciers hun prijzen of voorwaarden opleggen?Er weinig leveranciers zijn of overstappen duur is
5. Onderhandelingsmacht van afnemersKunnen je klanten de prijs bepalen?Klanten makkelijk vergelijken en overstappen, of een paar grote klanten veel omzet uitmaken

Een substituut is iets anders dan een concurrent. Voor een rijschool is een andere rijschool een concurrent. Een e-bike of een deelauto-abonnement is een substituut: het lost het vervoersprobleem op zonder rijbewijs.

Zo maak je een vijfkrachtenanalyse in 5 stappen

  1. Bepaal de branche. Wees specifiek. “Horeca” is te breed, “lunchrooms in de binnenstad van Leiden” werkt beter.
  2. Beoordeel elke kracht. Schrijf per kracht op wat je ziet en geef een score: laag, middel of hoog. Gebruik feiten waar je kunt, zoals het aantal aanbieders in je regio of het aandeel van je grootste klant in je omzet.
  3. Kijk naar de ontwikkeling. Wordt een kracht sterker of zwakker? Een DESTEP-analyse helpt je trends te zien, zoals nieuwe regels of technologie.
  4. Trek een conclusie. Is de markt aantrekkelijk? Welke kracht drukt het meest op je marge?
  5. Bepaal je acties. Hoe verminder je de druk van de sterkste kracht? Neem die acties op in je marketingplan.

Voorbeeld: een webshop in sportvoeding

Stel: een kleine webshop verkoopt eiwitpoeders en sportsupplementen van bekende merken.

KrachtAnalyseScore
ConcurrentieVeel webshops met dezelfde merken, plus grote marktplaatsen. Klanten vergelijken op prijs.Hoog
Nieuwe toetredersEen webshop starten kost weinig en de merken leveren aan iedereen.Hoog
SubstitutenGewone voeding, zuivelproducten met extra eiwit in de supermarkt.Middel
LeveranciersEen paar grote merken bepalen de inkoopprijs en adviesprijs.Middel tot hoog
AfnemersKlanten zien met één zoekopdracht waar het goedkoopst is en stappen makkelijk over.Hoog

Conclusie: de markt is weinig aantrekkelijk zolang de webshop hetzelfde verkoopt als iedereen. De druk komt vooral van prijsvergelijking.

Acties: een eigen merk laten maken (minder afhankelijk van leveranciers, niet te vergelijken op prijs), een abonnement met vaste korting (minder overstappen), en content met eerlijk advies over voeding (vertrouwen in plaats van alleen prijs). Zo verschuift de webshop van prijs naar positionering.

Hoe hangt het samen met andere modellen?

  • Vijfkrachtenmodel: hoe aantrekkelijk is de branche als geheel?
  • Concurrentieanalyse: hoe sta je ervoor tegenover specifieke concurrenten?
  • DESTEP: welke trends van buitenaf beïnvloeden de markt?
  • SWOT-analyse: wat betekent dat alles voor jouw bedrijf? De uitkomsten van het vijfkrachtenmodel vullen vooral de kansen en bedreigingen.

Kritiek op het model

Het model is een momentopname en gaat uit van een duidelijk afgebakende branche. In digitale markten lopen branches steeds meer door elkaar. Ook laat het samenwerking buiten beschouwing: een leverancier kan ook een partner zijn. Gebruik het daarom als denkkader, niet als rekenmodel, en herhaal de analyse als je markt verandert.

Veelgestelde vragen

Wat is het vijfkrachtenmodel van Porter?

Een model van Michael Porter waarmee je de aantrekkelijkheid van een branche beoordeelt aan de hand van vijf krachten: concurrentie, nieuwe toetreders, substituten, de macht van leveranciers en de macht van afnemers.

Wat zijn de vijf krachten van Porter?

De concurrentie tussen bestaande aanbieders, de dreiging van nieuwe toetreders, de dreiging van substituten, de onderhandelingsmacht van leveranciers en de onderhandelingsmacht van afnemers.

Wat is het verschil tussen het vijfkrachtenmodel en een SWOT-analyse?

Het vijfkrachtenmodel kijkt naar de hele branche. Een SWOT-analyse kijkt naar je eigen bedrijf. De uitkomst van het vijfkrachtenmodel gebruik je vaak als input voor de kansen en bedreigingen in je SWOT.

Wat is een substituut in het model van Porter?

Een product of dienst uit een andere branche dat hetzelfde probleem van de klant oplost. Voor een bioscoop is een streamingdienst een substituut.

Is het vijfkrachtenmodel nuttig voor een klein bedrijf?

Ja, vooral als je een nieuwe markt overweegt of merkt dat je marge onder druk staat. Het helpt je zien waar die druk vandaan komt en waar je je kunt onderscheiden.

Weten waar jouw kansen in de markt liggen?
We kijken met je naar je markt en concurrenten en vertalen dat naar een strategie die je onderscheidt.
Plan een kennismaking → · Online marketing strategie

SEO scan

SEO scan

SEO scan